Poort van Leek

Landschap en stedenbouwkundige inpassing

Leek ligt op de grens van het veenkoloniale landschap en het houtsingellandschap in het centrale deel van het Zuidelijk Westerkwartier. Systematische ontginning van een uitgestrekt hoogveenmoeras heeft hier geleid tot een rationele verkaveling met vaarten en wegen waar bebouwingslinten aan liggen. Haaks op de wat hoger gelegen zandruggen bepalen de houtsingels het coulissen-karakter van het landschap.

De locatie ‘Poort van Leek’ werd oorspronkelijk door deze singels omsloten, maar ligt nu op de uiterste grens van een bedrijventerrein, aan de westzijde van de dorpskern. Het heeft een ideale ligging aan de rotonde die het dorp ontsluit, op de grens van bebouwde kom.

De bossen van Nienoord liggen aan de overzijde van de rotonde. Vanwege deze strategische ligging vormt de plek een herkenningspunt, maar ook een scharnierpunt: tussen de historische lintbebouwing van kleine arbeiderswoningen en het statige landgoed aan de overzijde, tussen veenweide en zandrug, tussen kleine voortuintjes en smalle kavels en de weelderige Engelse landschapstuinen en bossen er tegenover.

Het te ontwikkelen zorgverzamelgebouw zal morfologisch aansluiting vinden bij de lintverkaveling, waardoor een logische inpassing gevonden wordt in de context. Het gebouw krijgt in de basis een alzijdig karakter. Middels een set-back aan de hoofdweg wordt de schaal van het volume verkleind. Zodoende wordt een stedelijk accent gemaakt richting de rotonde. Door deze hoek ook in detail te verfijnen wordt het idee van een toegankelijke ‘poort’ versterkt.

Logistiek en organisatie

‘De Poort van Leek’ biedt huisvesting aan verschillende zorg- gerelateerde gebruikersgroepen in de transparante publieke plint. Hierboven bevinden zich twee woonlagen rondom een opgetilde binnentuin. Het gebouw krijgt daarmee een zware stedelijke buitenkant en een zachte binnenkant.

De plint-laag van het gebouw is opgezet als twee in elkaar grijpende

paviljoens. Hierdoor ontstaat een doorlopend lint van ruimtes rondom een kloppend hart, als het symbool van samenwerking, zorg en veiligheid. Aan dit hart zijn de algemene ruimtes gelegen. Deze open plekken maken het gebouw overzichtelijk en prettig in gebruik. De centrale binnenpleinen met wachtruimten zijn verbonden door een brede omloop waar verschillende balies aan grenzen. Waar dit zinvol en gewenst is, worden ruimtes met elkaar gedeeld terwijl de zorgondernemer zijn eigen identiteit behoudt.

Architectonische expressie

Het gebouw vormt een schakel tussen informeel en formeel, hoog en laag, hard en zacht, eenvoud en statigheid, publiek en privaat, rouw en chique, introvert en extravert. Door een pragmatische functionaliteit met een vanzelfsprekende rationele lichtheid in de gevels te combineren met het ‘gewicht’ van de rode gebakken Groningse klei en oog voor afwerking en detail, speelt het gebouw subtiel in op deze schijnbare tegenstellingen. Een streng stramien, dat voortkomt uit de context van orthogonale lange lijnen en strenge rationele structuren, wordt doorbroken door de allure van een entree

met luifel, glazen gevels, verspringende bakstenen, een vloeiend en warm interieur en divers houtgebruik.

Het gebouw is niet vormgegeven als een modern paviljoen dat in een keer het verhaal vertelt, maar kent in de plint spannende binnenruimtes die geborgenheid bieden, vertrouwd voelen en verrassende doorkijken hebben. Achter ieder raam grenst een andere functie, hiermee wordt een afwisselend beeld gegenereerd binnen de strenge kaders van de plint. De lichtheid van de plint contrasteert met de zwaarte van de bovenbouw, die het gebouw meer gelaagd en stedelijk maakt.