
OpStal Noordoost-Fryslân
Het aantal agrarische bedrijven neemt al jaren af. Wat gebeurt er met erf en opstallen als de agrarische activiteiten veranderen of stoppen? Leegstand draagt niets maatschappelijks bij en heeft een negatief effect op de leefbaarheid van het platteland. Tal van boerderijschuren kan een nieuwe bedrijfsbestemming krijgen: Er kan in schuren worden gewoond, vakantie gevierd, zorg verleend of er kan op een andere manier gebruikgemaakt worden van de kwaliteiten van de ruimte. Hiervoor kunnen eigenaren de schuur (deels) verbouwen, maar ook eenvoudigere en flexibelere aanpassingen zijn mogelijk. Bijvoorbeeld door losse volumes in de schuur te plaatsen.
Het project ‘OpStal’ omvat het circulair herbestemmen van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB). Nieuw programma geeft een nieuwe ruimtelijke impuls en programmatische versterking voor leegstand in het buitengebied. Het project kan zo een alternatief zijn voor veranderingen op het erf of daar waar erven hun oorspronkelijke functie verliezen. Dit voorkomt verkrotting. Dit project werkt zodoende positief door op de vitaliteit, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit op het platteland.


Het aantal senioren groeit, starters zoeken naar betaalbare woningen en het aantal eenpersoonshuishoudens is toegenomen. Er is vraag naar alternatieve woonvormen, waarbij het wonen in collectief verband in het buitengebied, met zorg voor elkaar aan populariteit wint. Project OpStal speelt hierop in door betaalbare woningen voor te stellen in een cluster, met daarbij veel extra
ruimte voor collectief gebruik. De contouren van het erfcluster met boerderij en stallen blijven bij deze nieuwe invulling onveranderd. Daarbij komt dat deze impuls gekoppeld kan worden aan nieuwe erfaanplant, herstel en verwijdering van overbodige beeldverstorende elementen op het erf, waarmee de algehele kwaliteit van het erf-ensemble versterkt wordt.

Waar herbestemming en transformatie van boerderijen altijd maatwerk is, daar bieden stalruimten vaak meer mogelijkheden voor nieuw programma, omdat ze een meer generieke maatvoering en constructie-opzet kennen. Met dit modulaire concept kunnen we kleine en grote eenheden toevoegen in diverse combinaties. Dit biedt mogelijkheden voor verschillende doelgroepen, van starters tot senioren, al dan niet gecombineerd met zorg aan huis. Het concept past ook goed in een recreatieve setting, waarbij meerdere kleinere wooneenheden bij elkaar ‘op stal’ worden gezet, in een configuratie met terrassen en gedeelde ruimten.
De woningen zijn bio-based, flexibel en demontabel. Alleen het ingebouwde volume wordt geïsoleerd en verwarmd. De bestaande kap en wanden dienen vooral om zon, regen en wind buiten te houden. De schuur behoudt daarmee het klimaat en de kwaliteit van een overdekte buitenruimte. Op deze manier wordt nieuwe waarde toegevoegd aan deze volumes en de directe omgeving. Het project draagt op verschillende niveaus bij door middel van een positieve (waarde-) impuls voor de boer, het erf, het omliggend landschap, natuur en klimaat.

Mede mogelijk gemaakt door: Versnellingsagenda subsidieregeling Regiodeal Noordoost-Fryslân
Locatie: Fryslân
Status: Onderzoek
In samenwerking met: Hooghiemster Bouw en studenten NHL Stenden



